Autisme en keuzes maken: waarom is beslissen zo moeilijk?
Door Lieve Bunkens

Wat eten we vanavond? Welke kleren trek ik aan? Zal ik meegaan naar die afspraak of blijf ik liever thuis?
Voor veel mensen zijn dit eenvoudige, dagelijkse beslissingen. Maar wanneer je autisme hebt, kunnen zelfs kleine keuzes behoorlijk wat energie vragen.
Misschien herken je het wel. Je blijft twijfelen, overweegt alle mogelijkheden en bent bang om de verkeerde beslissing te nemen. Wat voor anderen vanzelfsprekend lijkt, kan voor jou een hele denkpuzzel worden.
Waarom is keuzes maken bij autisme soms zo moeilijk? En waarom kan zelfs een kleine beslissing zoveel energie kosten?
Waarom is keuzes maken bij autisme moeilijker?
Bij mensen met een autismespectrumstoornis (ASS) kan het verwerken en afwegen van informatie anders verlopen.
Wanneer je een keuze moet maken, spelen vaak verschillende factoren tegelijk mee. Je denkt niet alleen na over wat je wilt, maar ook over wat er allemaal zou kunnen gebeuren.
Er zijn verschillende redenen waarom beslissingen nemen bij autisme moeilijk kan zijn.
1. Je ziet te veel mogelijkheden
Stel dat iemand vraagt: “Wat wil je vanavond eten?”
Een eenvoudige vraag, zou je denken.
Maar misschien begint jouw hoofd meteen allerlei mogelijkheden te overlopen.
- Wat heb ik gisteren gegeten?
- Welke ingrediënten hebben we nog?
- Hoeveel energie kost het om te koken?
- Wat als ik straks toch geen zin heb in mijn keuze?
- Wat wil de ander eigenlijk eten?
Voor je het weet, ben je zoveel informatie aan het verwerken dat kiezen moeilijk wordt.
Niet omdat je niet weet wat je wilt, maar omdat er zoveel informatie meespeelt.
2. Je wilt de juiste keuze maken
Bij sommige mensen met autisme speelt perfectionisme een belangrijke rol.
Je wilt graag de juiste beslissing nemen en probeert daarom alle mogelijke gevolgen vooraf in te schatten.
Maar wat als er geen perfecte keuze bestaat?
Dan kan je blijven twijfelen, informatie verzamelen of beslissingen uitstellen.
De angst om een verkeerde keuze te maken, kan ervoor zorgen dat je uiteindelijk helemaal niet meer kiest.
3. Onzekerheid zorgt voor stress
Veel mensen met autisme hebben behoefte aan duidelijkheid en voorspelbaarheid.
Een beslissing nemen betekent soms dat je niet precies weet wat er daarna zal gebeuren.
Stel dat je wordt uitgenodigd voor een uitstap.
Je wilt misschien graag meegaan, maar tegelijkertijd komen er allerlei vragen naar boven.
Hoe zal de dag verlopen? Wie zal aanwezig zijn? Wat als het te druk wordt? Kan ik vroeger naar huis?
Zolang die vragen onbeantwoord blijven, kan het moeilijk zijn om een beslissing te nemen.
Het is dan niet noodzakelijk de keuze zelf die moeilijk is, maar de onzekerheid die ermee gepaard gaat.
4. Kiezen vraagt mentale energie
Elke beslissing vraagt een stukje van je mentale energie.
Wanneer je gedurende de dag al veel prikkels hebt verwerkt, sociale situaties hebt moeten inschatten of onverwachte veranderingen hebt meegemaakt, kan je energievoorraad behoorlijk laag zijn.
Op zo’n moment kan zelfs de vraag “Wat wil je drinken?” te veel worden.
Dit wordt ook wel keuzemoeheid genoemd.
Je hebt dan niet noodzakelijk moeite met beslissen omdat je de mogelijkheden niet begrijpt, maar omdat je hoofd onvoldoende ruimte heeft om ze nog af te wegen.
Waarom kunnen kleine keuzes soms moeilijker zijn dan grote beslissingen?
Het klinkt misschien tegenstrijdig, maar iemand met autisme kan soms zonder veel moeite een belangrijke beslissing nemen en tegelijkertijd vastlopen bij iets kleins.
Een grote beslissing krijgt vaak voldoende tijd en aandacht. Je kunt informatie verzamelen, vergelijken en rustig nadenken.
Bij kleine dagelijkse keuzes wordt meestal verwacht dat je onmiddellijk antwoord geeft.
En net die tijdsdruk kan voor extra stress zorgen.
Bovendien kunnen kleine keuzes zich gedurende de dag opstapelen.
Het gaat dus niet altijd om hoe belangrijk een beslissing is, maar om hoeveel denkwerk en energie ze vraagt.
Wat als anderen jouw twijfel niet begrijpen?
“Zo moeilijk is dat toch niet?”
“Kies gewoon iets!”
“Je denkt veel te veel na.”
Misschien heb je deze opmerkingen al eens gehoord.
Voor de buitenwereld kan jouw twijfel overkomen als besluiteloosheid of onzekerheid. Maar wat anderen niet zien, is hoeveel informatie je op dat moment probeert te verwerken.
Goedbedoelde opmerkingen kunnen dan extra druk veroorzaken.
En hoe meer druk je voelt om snel te beslissen, hoe moeilijker het soms wordt.
Het helpt wanneer mensen in je omgeving begrijpen dat je niet altijd onmiddellijk een antwoord kunt geven.
Soms heb je gewoon wat meer tijd, duidelijkheid of rust nodig.
Hoe kan je beter omgaan met keuzestress bij autisme?
Er bestaat geen standaardoplossing die voor iedereen met autisme werkt.
Voor de ene persoon helpt het om minder keuzemogelijkheden te hebben. Voor iemand anders is het belangrijk om voldoende tijd te krijgen of vooraf te weten wat de mogelijkheden zijn.
Wat vooral belangrijk is, is begrijpen waarom keuzes maken voor jou moeilijk is.
Loop je vast omdat je te veel mogelijkheden ziet? Omdat je bang bent om verkeerd te kiezen? Of omdat je op dat moment al overprikkeld bent?
Wanneer je begrijpt wat er achter jouw keuzestress zit, wordt het gemakkelijker om te ontdekken wat jou kan ondersteunen.
Samen ontdekken wat voor jou werkt
Als auticoach merk ik hoe verschillend mensen met autisme omgaan met keuzes en beslissingen.
Wat voor de ene persoon vanzelfsprekend is, kan voor iemand anders enorm veel energie vragen.
Bij ASSent Coaching kijken we daarom niet alleen naar het feit dat keuzes maken moeilijk is, maar vooral naar wat er bij jou gebeurt wanneer je een beslissing moet nemen.
Samen onderzoeken we waar je vastloopt, welke factoren een rol spelen en wat jou kan helpen om met meer rust en vertrouwen keuzes te maken.
Want het doel is niet om altijd sneller te beslissen, maar om beslissingen te kunnen nemen op een manier die bij jou past.
Herken jij jezelf in deze moeilijkheden?
Je hoeft niet alles alleen uit te zoeken. Bij ASSent Coaching help ik je graag om meer inzicht te krijgen in jouw manier van denken en de uitdagingen die daarbij horen.
Neem gerust contact op voor een kennismakingsgesprek.
Want keuzes maken hoeft niet altijd gemakkelijk te zijn. Het belangrijkste is dat je de ruimte krijgt om te kiezen op jouw manier.

Over Lieve Bunkens
Auticoach en psycho-educatrice bij ASSent Coaching. Met persoonlijke ervaring en professionele kennis help ik mensen met ASS om rust en inzicht te vinden.
Lees meer over mij →