Autisme en school: waarom de start van het schooljaar zoveel energie vraagt

De boekentassen zijn weer gevuld, de wekker staat opnieuw vroeg en de eerste schoolweken zijn begonnen.

Voor veel kinderen en jongeren is het na de zomervakantie even wennen. Maar bij autisme en school kan die overgang veel meer vragen dan simpelweg “terug in het ritme komen”.

Een nieuw schooljaar betekent namelijk heel veel verandering tegelijk.

En zelfs wanneer een kind of jongere graag naar school gaat, kan die verandering behoorlijk wat energie kosten.

Een nieuw schooljaar betekent opnieuw aanpassen

Tijdens de zomervakantie valt een groot deel van de vaste schoolstructuur weg. Er ontstaat een ander ritme, vaak met minder verplichtingen en meer ruimte om te herstellen.

En dan begint september.

Plots zijn er opnieuw:

• vroege ochtenden
• volle schooldagen
• nieuwe leerkrachten
• andere klaslokalen
• nieuwe uurroosters
• huiswerk en deadlines
• sociale verwachtingen
• drukke speelplaatsen en gangen
• veel geluiden, beweging en andere prikkels

Voor iemand met ASS betekent de start van het schooljaar dus niet één verandering, maar tientallen kleine en grote veranderingen tegelijk.

“Maar vorig jaar ging het toch goed?”

Dat hoor ik regelmatig.

Een kind functioneerde vorig schooljaar goed op school, dus verwachten we dat het dit jaar opnieuw lukt.

Maar een nieuwe klas is niet dezelfde klas.

Een andere leerkracht communiceert anders. Een lokaal voelt anders. De plaats in de klas verandert. Verwachtingen worden hoger. Vriendschappen kunnen verschuiven. Zelfs kleine dingen die anderen nauwelijks opmerken, kunnen opnieuw uitgezocht moeten worden.

Wat voor de buitenwereld vertrouwd lijkt, kan voor iemand met autisme opnieuw veel onzekerheid bevatten.

De schooldag stopt niet wanneer de bel gaat

Sommige kinderen en jongeren houden zich op school de hele dag sterk.

Ze volgen de lessen, doen wat er verwacht wordt, proberen sociaal mee te draaien en vallen misschien helemaal niet op.

En dan komen ze thuis…

Boos. Uitgeput. Stil. Overprikkeld. Emotioneel.

Soms lijkt het alsof het probleem thuis ontstaat, terwijl thuis juist de plek is waar alle spanning van de dag eindelijk naar buiten kan komen.

Een schooldag vraagt immers veel meer dan leren alleen. Luisteren, plannen, schakelen, sociale situaties inschatten, prikkels verwerken, veranderingen opvangen en proberen te voldoen aan verwachtingen: het kost allemaal energie.

Geef het tijd

De eerste schoolweken hoeven daarom niet meteen vlekkeloos te verlopen.

Het kan tijd kosten om opnieuw voorspelbaarheid te vinden en te ontdekken:

Wie zijn mijn leerkrachten?

Wat verwachten ze van mij?

Waar moet ik zijn?

Hoe verloopt mijn dag?

Bij wie kan ik terecht wanneer het moeilijk wordt?

Wanneer krijg ik rust?

Hoe duidelijker die antwoorden worden, hoe meer mentale ruimte er kan ontstaan.

Kijk verder dan het gedrag

Wanneer een kind na school sneller boos wordt, zich terugtrekt, niets meer wil doen of plots veel meer nood heeft aan controle, kijken we vaak naar het gedrag.

Maar interessanter is de vraag:

Wat heeft deze schooldag van jou gevraagd?

Misschien is het geen onwil.

Misschien is de batterij gewoon leeg.

Als auticoach kijk ik daarom niet alleen naar wat moeilijk loopt, maar vooral naar wat eronder zit. Waar gaat de energie naartoe? Welke prikkels wegen zwaar? Waar ontbreekt voorspelbaarheid? En wat heeft deze jongere nodig om school haalbaarder te maken?

Niet gewoon volhouden

Een nieuw schooljaar vraagt aanpassing. Voor iedereen.

Maar bij autisme en school kan die aanpassing veel intensiever zijn dan de omgeving ziet.

Merk je dat je kind of jongere na de start van het schooljaar vastloopt, voortdurend uitgeput thuiskomt of steeds meer spanning ervaart?

Dan hoeft het antwoord niet te zijn: “Je moet nog even wennen.”

Soms helpt het om samen te onderzoeken waarom het zoveel energie kost en wat deze jongere nodig heeft om opnieuw meer rust en overzicht te ervaren.

Bij ASSent Coaching kijk ik graag mee naar wat er achter het gedrag zit en hoe we school, thuis en de behoeften van de jongere beter op elkaar kunnen afstemmen.