Executieve functies bij autisme: waarom kleine taken soms onmogelijk voelen

“Je moet er gewoon aan beginnen.”

Het klinkt zo eenvoudig.

Even die mail beantwoorden. De vaatwasser uitladen. Een afspraak maken. Een formulier invullen. Je tas klaarmaken.

Taken die misschien maar vijf of tien minuten duren, kunnen bij autisme soms aanvoelen als een enorme berg.

Niet omdat je niet wíl beginnen. Maar omdat moeite met starten vaak samenhangt met de executieve functies bij autisme.

Wat zijn executieve functies?

Executieve functies zijn de regelprocessen in je brein die je helpen om iets gedaan te krijgen.

Ze spelen onder andere een rol bij:

• beginnen aan een taak
• plannen en organiseren
• bepalen wat eerst moet
• je aandacht ergens op richten
• schakelen tussen activiteiten
• verschillende stappen in je hoofd vasthouden

Bij autisme kunnen deze processen anders of meer belastend verlopen.

Daardoor kan er een groot verschil ontstaan tussen weten wat je moet doen en daadwerkelijk kunnen beginnen.

Je weet bijvoorbeeld perfect dat je die mail moet beantwoorden. Je hebt er misschien zelfs al tien keer aan gedacht.

En toch lukt het niet om eraan te beginnen.

Waarom “begin er gewoon aan” niet werkt

Van buitenaf lijkt een kleine taak vaak simpel.

Maar je brein ziet niet noodzakelijk één taak.

“Even de keuken opruimen” kan bijvoorbeeld betekenen:

Waar begin ik? Wat moet eerst? Moet ik eerst de vaatwasser leegmaken? Waar moet dit voorwerp naartoe? Wat doe ik met die post? Moet ik die nu ook bekijken?

Plots is één kleine taak veranderd in een hele reeks beslissingen en stappen.

Als je daarnaast al moe, overprikkeld of gespannen bent, kan de drempel nog groter worden.

Dan helpt “begin er gewoon aan” meestal niet. Het kan juist extra frustrerend zijn, omdat je zelf óók niet begrijpt waarom iets wat zo eenvoudig lijkt niet lukt.

Moeite met starten is niet hetzelfde als lui zijn

Dit onderscheid vind ik belangrijk.

Niet starten betekent niet automatisch dat iemand geen motivatie heeft.

Soms wil je iets heel graag doen, maar krijg je jezelf niet in beweging. Alsof de motor draait, je weet waar je naartoe wilt, maar je de versnelling niet ingeschakeld krijgt.

En hoe langer een taak blijft liggen, hoe groter ze vaak wordt in je hoofd.

Er komt schuldgevoel bij.

Frustratie.

Misschien zelfs de gedachte:

“Waarom lukt dit mij nu weer niet?”

Terwijl er achter die ogenschijnlijk kleine taak een brein zit dat op dat moment heel hard aan het werk is.

Begrijpen wat er achter het vastlopen zit

Wanneer je vaak moeite hebt met starten, is het interessanter om te onderzoeken wat er precies gebeurt dan jezelf te dwingen om “gewoon wat meer discipline” te hebben.

Zijn er te veel stappen?

Is de taak onvoldoende duidelijk?

Weet je niet waar je moet beginnen?

Ben je al overprikkeld of uitgeput?

Of kost het schakelen van wat je nu doet naar een nieuwe activiteit te veel energie?

Executieve functies bij autisme werken bij iedereen anders. Daarom bestaat er ook geen trucje dat voor iedereen werkt.

In coaching kijken we samen naar waar jij precies vastloopt en wat jouw brein nodig heeft om taken overzichtelijker en haalbaarder te maken.

Niet door harder te duwen, maar door beter te begrijpen waarom starten soms zo moeilijk is.

Want een kleine taak is niet altijd een kleine taak voor je brein.